လေရာင္ျဖန္႔ၾကက္ထားေသာ လမ္းထက္က ေျခလွမ္းငယ္မ်ား။

(၁၆၃၂- ၁၇၀၄)

ေဒးကား၊ စင္ႏိုဇာႏွင့္ လိုက္ဘနိဇ္တို႔အၾကားရွိ ေယဘုယ် တူညီခ်က္တစ္ခုမွာ ၎တို႔အားလံုးသည္ `ဆင္ျခင္တံုအဓိက၀ါဒီ´ (Rationalist) မ်ား ျဖစ္ၾကျခင္း ျဖစ္သည္။ `ဆင္ျခင္တံုအဓိက၀ါဒ´ (Rationalism) ဟူသည္မွာ ဆင္ေျခ (၀ါ) အေၾကာင္းရင္းအား အသိပညာ၏ မူလရင္းျမစ္အျဖစ္ ယံုၾကည္ေသာ ေတြးေခၚပံုစနစ္ ျဖစ္ပါသည္။ ဆင္ျခင္တံု၀ါဒီတစ္ဦးအေနျဖင့္ လူသားတြင္ မူလအတြင္းသား စိတ္ကူးထည္တစ္ခု ၎၏ စိတ္ထဲတြင္ ေရွးဦးမဆြကပင္ တည္ရွိေနသည္ဟု ယံုၾကည္၏။ အေတြ႕အၾကံဳမွ ဆင္းသက္လာျခင္း မဟုတ္ေသာအရာကို ဆိုလိုသည္။ ေဒးကားသည္ ျပင္သစ္လူမ်ဳိး၊ စပင္ႏိုဇာသည္ ဒတ္ခ်္လူမ်ဳိးႏွင့္ လိုက္ဘနိဇ္သည္ ဂ်ာမန္လူမ်ဳိးျဖစ္ရာ ၎အား ဥေရာပ ဆင္ျခင္တံုအဓိက၀ါဒ (Continental Rationalism) လႈပ္ရွားမႈအျဖစ္ ေခၚညႊန္းေလ့ရွိပါသည္။

ဆင္ျခင္တံုအဓိက၀ါဒႏွင့္ ဆန္႔က်င္စြာ လူသားအသိပညာအားလံုး၏ မူလရင္းျမစ္မွာ အေတြ႕အၾကံဳပင္ ျဖစ္သည္ဟု ေၾကြးေၾကာ္ခဲ့ေသာ အျခားေတြးေခၚပံုစနစ္တစ္ရပ္ ဆယ့္ခုနစ္ရာစု၏ ဒုတိယတစ္၀က္တြင္ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္။ မ်က္စိ၊ နား၊ ႏွာစေသာ အာ႐ံုမ်ားမွတစ္ဆင့္ လက္ခံရရွိေသာ အခ်က္အလက္မ်ားမွသာလွ်င္ ေလာကအား သိျမင္ႏိုင္ျခင္းျဖစ္သည္ဟူေသာ အျမင္ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ ဒႆနိကစနစ္အား `အေတြ႕အၾကံဳအဓိက၀ါဒ´ (Empiricism) ဟု သိရွိၾကၿပီး `ဂၽြန္ ေလာ့ခ္´ (John Locke) သည္ ဦးေဆာင္ပညာရွင္ ျဖစ္သည္။ ၎စနစ္အား `ဘာကေလ´ (Berkeley) ႏွင့္ `ဟွဳမ္း´ (Hume) တို႔က ခ်ဲ႕ထြင္ခဲ့ၾက၏။ ဂၽြန္ေလာ့ခ္သည္ အဂၤလိပ္လူမ်ဳိး၊ ဘာကေလသည္ အိုင္းရစ္လူမ်ဳိးႏွင့္ ဟွဳမ္းမွာ စေကာ့လူမ်ဳိးတို႔ ျဖစ္ၾကသည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ၎တို႔၏ ဒႆနအား `ျဗိတိသွ် အေတြ႕အၾကံဳအဓိက၀ါဒ´ (British Empiricism) ဟု ေခၚညႊန္းသည္။ ဆင္ျခင္တံုအဓိက၀ါဒီမ်ားအေနျဖင့္ စိတၱနာမ္ျဖစ္ေသာ သခ်ၤာနည္းက် ဆင္ျခင္နည္းမ်ားအား ယံုၾကည္အားထားခဲ့ၾကသကဲ့သို႔ အေတြ႕အၾကံဳအဓိက၀ါဒီမ်ားသည္လည္း သိပၸံပညာ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈႏွင့္ ၎၏ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာျခင္းနည္း (Observation) ၊ စမ္းသပ္ေလ့လာျခင္းနည္း (Experiment) တို႔အေပၚတြင္ မွီခိုကိုးစားခဲ့ၾကသည္။ ၎တို႔၏ ဒႆနမွာ စိတ္ပညာရပ္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအတြက္လည္း အဓိကက်ခဲ့ပါသည္။

ဂၽြန္ေလာ့ခ္သည္ ေခတ္အဆက္ဆက္ လြမ္းမိုးမႈအရွိဆံုး ပညာရွင္မ်ားထဲတြင္ တစ္ဦးအပါအ၀င္ျဖစ္သည္။ သူ၏ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့မႈမ်ားသည္ အလြန္ က်ယ္ျပန္႔ခဲ့ၿပီး ဆယ့္ရွစ္ရာစု `လစ္ဘရယ္၀ါဒ´ (Liberalism) [ေတာ္လွန္ေရးနည္းအားျဖင့္ ေျပာင္းလဲျခင္းထက္ ျပန္လည္ျပင္ဆင္ေရးႏွင့္ ဥပေဒအား ေျပာင္းလဲမႈတို႔မွတစ္ဆင့္ လူမႈတိုးတက္ေရးကို ေရွး႐ႈေသာ ႏိုင္ငံေရးအျမင္] ၏ ဦးေဆာင္တစ္ဦးလည္း ျဖစ္သည္။ ဒီမိုကေရစီ၊ လြတ္လပ္စြာယံုၾကည္ကိုးကြယ္ခြင့္၊ စီးပြားေရး လြတ္လပ္မႈႏွင့္ ပညာေရးတိုးတက္မႈမ်ားကို ေထာက္ခံသူျဖစ္သည္။ လူသားအသိပညာအတြက္ ထုထည္ႀကီးမားလွသည့္ သူ၏ ျဖည့္ဆည္းမႈမ်ား ရွိခဲ့ေသာ္ျငား အမ်ားအားျဖင့္ ဆင္ျခင္တံုအဓိက၀ါဒ၏ ဖခင္အျဖစ္သာ ေလာ့ခ္အား က်ဥ္းေျမာင္းစြာ သိရွိၾကပါသည္။

ေလာ့ခ္၏ အေရးအႀကီးဆံုး ေဆာင္ရြက္ခ်က္မွာ `လူသား နားလည္မႈဆိုင္ရာ အက္ေဆးတစ္ပုဒ္´ (An Essay Concerning Human Understanding) ျဖစ္၏။ သူက `အေတြးထည္´ (Ideas) မ်ားျဖင့္ စတင္ထားသည္။ အေတြးထည္တစ္ခုတြင္ က်ယ္ျပန္႔လွသည့္ သေဘာသာျဖစ္ၿပီး၊ နားလည္သိမွတ္ႏိုင္ေသာ အရာ၀တၳဳမ်ား အားလံုးႏွင့္ အသိဉာဏ္ဆိုင္ရာ အက်ဳံး၀င္မႈမ်ား (စိတ္ကူးပံုရိပ္မ်ား၊ အေတြးမ်ား၊ မွတ္ဉာဏ္၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္၊ လိုအင္ဆႏၵ၊ ႏိုင္ငံေရးႏွင့္ ကိုယ္က်င့္တရားဆိုင္ရာအျမင္ စသည္မ်ားအားလံုးသည္ `အေတြးထည္´ ဟူေသာ စကားရပ္တြင္ အက်ဳံး၀င္သည္) ပါ၀င္သည္။ ေလာ့ခ္အေနျဖင့္ အဆိုပါအေတြးထည္မ်ား၏ ရင္းျမစ္ကို စံုစမ္းေလ့လာမႈျပဳသည္။ ၎တို႔အား ကၽြန္ေတာ္တို႔ ဘယ္ေနရာမွ ရရွိဆက္ခံထားပါသလဲ။

သမား႐ိုးက်အေျဖတစ္ခုမွာ မ်ားစြာေသာ အေတြးထည္မ်ားသည္ အတြင္းသား [ဗီဇအရ ဆက္ခံထားေသာ မူလအရည္အေသြး] ျဖစ္သည္ဟူ၏။ အတြင္းသား အေတြးထည္မ်ား (Innate Ideas) အယူအဆအား ျငင္းဆိုရန္ ဂၽြန္ေလာ့ခ္က သူ႔ စာအုပ္၏ ေနရာအေတာ္မ်ားမ်ားသံုးစြဲကာ ပံုေဖာ္ခဲ့ပါသည္။ ယုတၱိေဗဒႏွင့္ တကၠေဗဒ၊ က်င့္၀တ္ဆိုင္ရာနိယာမမ်ား စသည့္ မည္သည့္အရာမွ် ကၽြန္ေတာ္တို႔၏ ေမြးရာပါ စိတ္တြင္ တံဆိပ္ခပ္ႏွိပ္ထားျခင္းမရွိဟု သူက ဆိုခဲ့၏။ အဆုိပါကိစၥအေပၚထားရွိသည့္ ေထြျပားက်ယ္ျပန္႔လွေသာ လူသားအျမင္မ်ား ကိုယ္တိုင္သည္ပင္ ယင္းသေဘာတရားအား ဆန္႔က်င္သည့္ ဆင္ေျချဖစ္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ အေတြးထည္တစ္ခုသည္ အမ်ားသေဘာေဆာင္ၿပီး လူသားမ်ားအားလံုးတြင္ တည္ရွိေနသည္ ဆိုခဲ့လွ်င္ေသာ္မွ ဤသည္မွာ အေတြးထည္သည္ အတြင္းသားျဖစ္သည္ဟု ဆိုလိုရာ မေရာက္ေပ။ စင္စစ္ ဤကဲ့သို႔ေသာ အေတြးထည္မ်ား၏ ေယဘုယ်က်မႈအား `ကိုယ္ပိုင္သက္ေသျပမႈ´ (Self-evidence) ႏွင့္ ေ၀မွ်ထားေသာ အေတြ႕အၾကံဳမ်ား အားျဖင့္သာလွ်င္ ပိုမိုေကာင္းမြန္စြာ ရွင္းလင္းႏိုင္ေပသည္။ ေလာ့ခ္၏ အဓိက ဆင္ေျခ [ဤတြင္ Argument ကို ဆိုလိုသည္] မွာ စိတ္အား သိမႈ (၀ါ) သတိ (Consciousness) အျဖစ္ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းေၾကာင့္၊ သတိမျပဳမိသည့္ (not aware) အရာ တစ္ခုမွ် စိတ္တြင္းတြင္ ရွိမေနႏိုင္ေတာ့။ ဘုရားသခင္ႏွင့္ ေၾကာင္းက်ဳိးဆက္ႏြယ္မႈ (Causality) စသည့္ အတြင္းသား အေတြးထည္မ်ားသည္ ေမြးရာပါ တည္ရွိေနသည္ ဆိုခဲ့လွ်င္၊ ေမြးကင္းစ ကေလးငယ္မ်ား၊ လူ႐ိုင္းမ်ားႏွင့္ ပညာရည္ခ်ဳိ႕တဲ့သူမ်ားေသာ္မွ ၎တို႔အား သတိျပဳမိရေပမည္။ သို႔ရာတြင္ အဆိုပါျပႆနာမ်ား အေပၚတြင္ ပညာရည္ျပည့္၀ေသာ ဒႆနပညာရွင္မ်ားေသာ္မွ ကြဲလြဲမႈမ်ား ရွိေနခဲ့သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ အတြင္းသား အေတြးထည္ဟူေသာ အရာသည္ မရွိႏိုင္။ [1] ဤေနရာတြင္ ေလာ့ခ္အေနျဖင့္ အတြင္းသား အေတြးထည္မ်ားအား ျငင္းပယ္ျခင္းသာျဖစ္ၿပီး၊ အတြင္းသား ဉာဏ္ရည္မ်ား (Faculty) အား ျငင္းပယ္ျခင္းမဟုတ္ေၾကာင္း နားလည္ဖို႔လိုပါသည္။ စိတ္တြင္ အတြင္းသား အေတြးထည္မ်ား မရွိ၊ သို႔ရာတြင္ အတြင္းသား ဉာဏ္ရည္မ်ား ရွိ၏။ ယင္းဉာဏ္ရည္မ်ားသည္ သိမွတ္ခံစားသည္၊ သတိရသည္၊ ထို႔ျပင္ ၎ဆီသို႔  ၀င္ေရာက္လာသည့္ စိတ္ကူးထည္မ်ားႏွင့္ ေပါင္းစပ္သြားသည္။ ထိုမွတစ္ဖန္ ၎တို႔သည္ ဆႏၵရွိသည္၊ ညွိႏႈိင္းခ်ိန္ဆသည္၊ အလိုရွိသည္။ ယင္းစိတ္တြင္းျဖစ္စဥ္မ်ားကိုယ္တိုင္သည္ အသစ္ေသာ စိတ္ကူးထည္ အတန္းစားတစ္ခု၏ ရင္းျမစ္ပင္ ျဖစ္ေပသည္။

အေသးစိတ္ျငင္းဆိုခ်က္ ေပးၿပီးေနာက္ ေလာ့ခ္က `စိတ္ကူးသည္မ်ားအားလံုးသည္ အာရံုမ်ားကိုျဖတ္၍ အေတြ႕အၾကံဳမွ ဆင္းသက္လာသည္´ ဟူေသာ မွန္ကန္မည္ဟု သူယူဆသည့္ အေျဖတစ္ခုအား ေပးခဲ့ပါသည္။ ေမြးကင္းစ `စိတ္´ အား သူက၊ tabula rasa ေခၚ လြတ္ေနေသာ ေက်ာက္ျပားအျဖစ္ ေခၚဆိုသည္။ ၎သည္ အသိပညာအားလံုး၏ အၾကမ္းထည္ျဖစ္ၿပီး အခန္းလြတ္တစ္ခု သဖြယ္ျဖစ္၏။ ယင္း ဟင္းလင္းျပင္ အခန္းအား အာရံုခံစားသိျမင္ျခင္း (Sensation) ႏွင့္ တုန္႔ျပန္ျခင္း (Reflection) ဟူသည့္ နည္းလမ္းႏွစ္သြယ္အားျဖင့္ အေတြးထည္မ်ားႏွင့္ ဆင္ျမန္းျဖည့္ဆည္းေပးသည္။ အာရံုခံစားသိျမင္ျခင္းသည္ အာရံုမ်ားအေပၚတြင္ လံုးလံုးလ်ားလ်ား မွီတည္ေနသည္။ ဗဟိဒၶ၀တၳဳမ်ားသို႔ အာရံုသိမႈ (Perception)၊ ဥပမာအားျဖင့္ `ႏူးညံ့ေသာ´ `အစိမ္းေရာင္´ `ခ်ဥ္ေသာ´ `ပူေသာ´ စသည္မ်ားအားလံုးသည္ အာရံုခံစားသိျမင္ျခင္း၏ အေတြးထည္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။ တုန္႔ျပန္ျခင္းသည္မူ စိတ္၏ အတြင္းပိုင္းလုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ားႏွင့္ သက္ဆိုင္သည္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔က သိျမင္ၿပီး ခံစားသည္ဟု မိမိဘာသာ ေတြးထင္ထားသည့္ အတြင္းအာရံုမ်ားသာ ျဖစ္သည္။ စဥ္းစားျခင္း၊ တြက္ဆျခင္း၊ ယံုၾကည္ျခင္း သို႔မဟုတ္ သံသယထားျခင္း စသည္တို႔အားျဖင့္ အေတြးထည္မ်ား ေပၚလာတိုင္း ကၽြန္ေတာ္တို႔သည္ တုန္႔ျပန္ျခင္းကို အသံုးျပဳေနျခင္းသာ ျဖစ္သည္။

ေလာ့ခ္၏ အဆိုအရ ကၽြန္ေတာ္တို႔ တိုက္ရိုက္ သိျမင္ခံစားႏိုင္သည့္အရာမွာ ရိုးစင္းလွသည့္ အေတြးထည္မ်ားသာ ျဖစ္သည္။ ဥပမာအားျဖင့္ ပန္းသီးတစ္လံုးကို စားခ်ိန္တြင္ လူသည္ `ပန္းသီး´ အား သီးျခားအေတြးထည္တစ္ခုအျဖစ္ သိျမင္ခံစားသည္မဟုတ္။ အစိမ္းေရာင္ရွိသည့္၊ လံုး၀န္းသည့္၊ အရည္ရႊမ္းသည့္ စသည္ျဖင့္၊ ရိုးစင္းေသာ အာရံုအစဥ္တန္းႀကီးတစ္ခုလံုးအား ရယူခံစားသည္။ အဆိုပါ ရိုးစင္းသည့္ အေတြးထည္မ်ားအား ႀကိမ္ဖန္မ်ားစြာ ေတြ႕ၾကံဳ (Experience) လာရသည့္ အခါမွသာ `ပန္းသီး´ ဟူေသာ အေတြးထည္တစ္ခု ေပၚထြက္လာျခင္း ျဖစ္၏။ ထို႔ေၾကာင့္ပင္ `ပန္းသီး´ ဟူသည္မွာ ရႈပ္ေထြးသည့္ [တစ္နည္း ရိုးစင္းျခင္းမရွိသည့္] အေတြးထည္တစ္ခုျဖစ္၏။ အသိပညာအားလံုးသည္ ဤသို႔ ရိုးစင္းသည့္ အေတြးထည္မ်ားမွသာ ျဖစ္ထြန္းလာျခင္းေၾကာင့္၊ အသိပညာအားလံုးအား ရိုးစင္းသည့္ အေတြးထည္မ်ားအျဖစ္သို႔ ျပန္လည္ေလွ်ာ့ခ်၍ ရႏိုင္ရမည္။ ဤတြင္ မဆိုင္းမတြ ျငင္းဆန္မႈမ်ားလည္း ရွိခဲ့ပါသည္။ အသိပညာအားလံုးသည္ အေတြ႕အၾကံဳမွသာ ဆင္းသက္လာသည္ဆိုလွ်င္ နတ္ျမင္းပ်ံ၊ ေရသူမႏွင့္ ေသြးစုတ္ဖုတ္ေကာင္ ကဲ့သို႔ေသာ မတည္ရွိသည့္အရာမ်ား၏ အေတြးထည္မ်ားအား ကၽြန္ေတာ္တို႔ မည္သို႔ ရလာပါသနည္း။ အေျဖမွာ စိတ္သည္ အရာမ်ားအေပၚ ေရြးခ်ယ္စစ္ထုတ္၊ စီမံမႈျပဳလုပ္ၿပီး မၾကာခဏဆိုသလို `ျဖတ္ညွပ္ကပ္´ (Cut and Paste Job) ျပဳလုပ္တတ္သည္ ဟူ၏။ ျခားနားသည့္ ရိုးစင္းေသာ အေတြးထည္မ်ားအား ယူ၍ ၎တို႔အား အတူတကြ ေပါင္းစပ္ျခင္းအားျဖင့္ အမွန္တကယ္ မတည္ရွိသည့္ ႐ႈပ္ေထြးေသာ အေတြးထည္မ်ား ေပၚေပါက္လာေစျခင္း ျဖစ္၏။ ေရသူမတစ္ေကာင္အေၾကာင္း ကၽြန္ေတာ္တို႔ ေတြးေတာႏိုင္ျခင္းမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔တြင္ အမ်ဳိးသမီးတစ္ဦးႏွင့္ ငါးတစ္ေကာင္တို႔အတြက္ အေတြးထည္မ်ား တည္ရွိၿပီး ျဖစ္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္၏။ နတ္ျမင္းပ်ံတစ္ေကာင္အား စိတ္ကူးယဥ္ႏိုင္ျခင္းမွာ ဦးဂ်ဳိတစ္ေခ်ာင္းႏွင့္ ျမင္းတစ္ေကာင္တို႔၏ အေတြးထည္မ်ား ပိုင္ဆိုင္ထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္၏။ [ထို႔ျပင္ စိတ္ပညာရွင္တစ္ဦးက ျဖည့္စြက္ခဲ့သည္မွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔အေနျဖင့္ ဘုရားသခင္အား ၾကင္နာတတ္ေသာ ဖခင္တစ္ဦးအျဖစ္ ေတြးထင္ရျခင္းသည္ ကၽြန္ေတာ္တို႔တြင္ ၾကင္နာမႈႏွင့္ ဖခင္တို႔အတြက္ အေတြးထည္မ်ား တည္ရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္သည္ ဟူ၏]

ဂၽြန္ေလာ့ခ္က ပဓာနအရည္အေသြး (Primary Quality) ႏွင့္ သာမညအရည္အေသြး (Secondary Quality) ဟူ၍လည္း ခြဲျခမ္းခဲ့သည္။ ပဓာနအရည္အေသြးဟူသည္မွာ ထုထည္၊ ပံုသဏၭာန္၊ လႈပ္ရွားမႈ၊ ပမာဏ၊ အရည္အတြက္ စသည့္ ပင္ကိုယ္မူလ ဂုဏ္ရည္မ်ားျဖစ္၏။ သာမညအရည္အေသြးသည္မူ အရာ၀တၳဳတို႔၏ ပကတိအေျခအေနတြင္ မတည္ရွိ။ အေရာင္အဆင္း၊ အသံ၊ အနံ႔၊ အရသာ စသည့္ အေတြးထည္မ်ား ေၾကာင့္သာ ကၽြန္ေတာ္တို႔တြင္ ေပၚထြန္းလာျခင္းျဖစ္၏။ ပန္းသီးတစ္လံုးသည္ ပကတိအေျခအေနအားျဖင့္ လံုး၀န္းေသာ္လည္း ၎ကို အနီေရာင္ရွိသည္ဟု မဆိုႏိုင္ေခ်။ အေရာင္သည္ လူတစ္ဦး၏ ကိုယ္ပိုင္အျမင္သာျဖစ္၏။ လူတစ္ေယာက္သည္ ပန္းသီးအား အစိမ္းေရာင္ဟု ျမင္ခ်င္ျမင္ႏိုင္ၿပီး အေရာင္ကန္းလူတစ္ဦးအေနျဖင့္မူ အျခားေသာ အေရာင္တစ္ခု ျမင္ရေပမည္။ သို႔ေသာ္ ႏွစ္ဦးလံုးအေနျဖင့္ ပန္းသီးသည္ ၅ ဂရမ္ အေလးခ်ိန္ရွိေၾကာင္းကိုမူ သေဘာတူရေပမည္။ လိေမၼာ္သီးတစ္လံုးအား ခ်ဳိသည္၊ ခ်ဥ္သည္ ဟူ၍ သိျမင္ခံစားရန္ ျဖစ္ႏိုင္ေသာ္လည္း၊ လံုးသည္ မလံုးသည္ဟု ေျပာဆိုရန္မူ မျဖစ္ႏိုင္ေပ။ ထို႔ေၾကာင့္ သာမညအရည္အေသြးသည္ လူတစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး ကြဲျပားေနႏိုင္ၿပီး ပဓာနအရည္အေသြးသည္မူ မကြဲျပားႏိုင္။ ဤသို႔ ခြဲျခားသတ္မွတ္ျခင္းသည္ ႐ူပေဗဒပညာရပ္တြင္ မ်ားစြာ အသံုး၀င္ခဲ့ၿပီး ကာလၾကာျမင့္စြာပင္ သိပၸံပညာကို လႊမ္းမိုးႏိုင္ခဲ့သည္။ သို႔ရာတြင္ ဂၽြန္ေလာ့ခ္ေနာက္ပိုင္း ဒႆနပညာရွင္မ်ားကမူ ၎အား ျငင္းဆိုခဲ့ၾကသည္။ အဆိုပါ ခြဲျခားသတ္မွတ္ျခင္းမွာ သိမႈဆုိင္ရာ အာရံုမွားျခင္း (Illusion) ျပႆနာအား ေျဖရွင္းႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္ခဲ့ျခင္းလည္း ျဖစ္၏။ အဆိုပါ အာရံုမွားမႈသည္ သာမညအရည္အေသြးတြင္သာ ကန္႔သတ္တည္ရွိသျဖင့္ တစ္သီးပုဂၢလသေဘာ သက္သက္သာ ျဖစ္သည္ဟု ေလာ့ခ္က ဆိုခဲ့သည္။

ေလာ့ခ္အေနျဖင့္ အေတြ႕အၾကံဳအဓိက၀ါဒအား ဒႆနစနစ္တစ္ရပ္အျဖစ္ စတင္ပံုေဖာ္ခဲ့ေသာ္လည္း ၎၏ နိယာမမ်ားအား သူကိုယ္တိုင္ လံုေလာက္ေအာင္ ပံုေဖာ္ျဖည့္ဆည္းခဲ့ျခင္းမ်ား မရွိခဲ့ေပ။ ဂၽြန္ေလာ့ခ္ေနာက္ပိုင္းတြင္ `ဘာကေလ´ (Berkeley) က အေတြ႕အၾကံဳအဓိက၀ါဒအား ဖြံ႕ၿဖိဳးေစခဲ့ၿပီး၊ `ဟွဳမ္း´ (Hume) လက္ထက္တြင္ အထြဋ္အထိပ္သို႔ ေရာက္ရွိခဲ့သည္။

သူ၏ ႏိုင္ငံေရးဒႆနတြင္ ေလာ့ခ္က `ေဟာ့´ (Hobbes) ကဲ့သို႔ပင္ ႏိုင္ငံေတာ္ (State) ၏ မူလဇစ္ျမစ္ကို ေဆြးေႏြးခဲ့၏။ မိမိ၏ ကိုယ္ပိုင္စြမ္းရည္အေပၚတြင္သာ မွီတည္ထားၿပီး အျပန္အလွန္သက္ေရာက္သည့္ ၾသဇာအာဏာတစ္ခုတေလမွ် မတည္ရွိသည့္ ေရွးဦးလူသားမ်ား၏ တစ္ကိုယ္ရည္အေျခအေနအား ေလာ့ခ္က ပံုေဖာ္ၾကည့္၏။ သို႔ရာတြင္ ၎သည္ ေဟာ့၏ `လ်င္သူစားစစ္ပြဲ´ (War with all against all) မ်ဳိးမဟုတ္ေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ လူတိုင္းသည္ ဉာဏ္ရည္ႏွင့္ ဆင္ျခင္တံုတရားအား အသံုးျပဳၾကၿပီး ကိုယ္တိုင္သက္ေသျပ သဘာ၀နိယာမမ်ားျဖင့္ ကာရံေႏွာင္တဲျခင္း ခံထားေသာေၾကာင့္ ျဖစ္၏။ ထို ေရွးဦးႏိုင္ငံေတာ္မွအစျပဳကာ လူမႈသေဘာတူညီခ်က္မ်ား ေပၚထြန္းလာၿပီး အစိုးရ၏အာဏာစက္ ေအာက္တြင္ စုေပါင္းမွီတင္းခဲ့ၾကသည္။ သို႔ရာတြင္ အစိုးရသည္ သေဘာတူညီခ်က္ အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ၎၏ လုပ္ငန္းေဆာင္တာမ်ားအား ျဖည့္ဆည္းေပးႏိုင္ျခင္းမရွိခဲ့လွ်င္ အစိုးရအား ပယ္ဖ်က္ႏိုင္သည္ ဟူေသာ ေဟာ့၏ လူမႈသေဘာတူညီခ်က္ကဲ့သို႔ မဟုတ္ေပ။

ေတဇာ (လေရာင္လမ္း)
ၾသဂုတ္ (၁၉) ၂၀၁၀
Ref: John Locke, A Journey Through Modern Philosophy


Footnotes:

[1]  စိတ္ပညာတြင္မူ ကၽြန္ေတာ္တို႔ မသိရွိႏိုင္သည့္ အရာမ်ား စိတ္တြင္ရွိေနႏိုင္သည္ဟု အဆိုရွိသည္။ ၎မွာ `မသိစိတ္´ (Unconscious) ပင္ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္လည္း `ဇီးဂမြန္ဖွရြိဳင္း´ မတိုင္ခင္အထိ အဆိုပါ `မသိစိတ္´ အယူအဆအား လက္ခံခဲ့ျခင္း မရွိေသးေပ။ ဖရြိဳင္း မတိုင္ခင္က `နစ္ေရွး´ သည္ မသိစိတ္၏ လႈံေဆာ္မႈမ်ားႏွင့္ ဆႏၵမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ သူ၏ အေရးအသားမ်ားတြင္ အရိပ္အျမြက္ ေဖာ္ျပခဲ့ဖူးသည္။

0 comments:

Post a Comment